କୋଉ ଅନାଦି କାଳରୁ ଆଦିମ ସଂସ୍କୃତିର ବାର୍ଭାବହ ଓ ଏଇ ଘୁମୁସର ମାଟି। ଏହି ରାଜ୍ୟ କନ୍ଧ, ସଉରାଙ୍କ ପରି ବହୁ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଶାସିତ ରାଜ୍ୟଥିଲା। ମାଆ ବ୍ୟାଘ୍ରଦେବୀଥିଲେ ସେମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବୀ, ପର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭଞ୍ଜରାଜବଂଶ ଶାସନ ସମୟରେ ଓ କନ୍ଧରାଜାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ବ୍ୟାଘ୍ରଦେବୀ ପରମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭଞ୍ଜରାଜାଙ୍କ ଉଆସ (ଗଡ) ଦେବୀ ହୋଇ ପୂଜା  ପାଇଲେ । ଦେବୀ ନାନା ଆପଦ ବିପଦରୁ ଗଡ଼କୁ ରକ୍ଷାକରନ୍ତି। ପୂର୍ବେ ଭଞ୍ଜରାଜ ବଂଶ ପରିବାର ଓ  କର୍ମଚାରୀ ମାନେ ହିଁ ମାଆଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଉଥିଲେ । ରାଜା, ପାଇକ, ସନ୍ୟ ସIମନ୍ତଗଣ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲାବେଳେ ମାଆଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ଜୟଲାଭକରୁଥିଲେ । ଆଗରୁ ବ୍ୟାଘ୍ରଦେବୀଙ୍କ  ମନ୍ଦିର ଗଡ଼ ମଧ୍ଯରେ  ନଥିଲା  । ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜକ ପାହାଡ଼ ଉପରକୁ ଯାଇ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରି ଫେରୁଥିଲେ। ଦିନେ ସେ ପୂଜା ସାରି ନିଜ ପୂଜା ଢ଼ାଳଟି ମାଆଙ୍କ ପାଖରେ ଛାଡ଼ିଦେଇ ଫେରୁଥିଲେ, ଅଳ୍ପରାସ୍ତା ଆସିଛନ୍ତି ଏକଥା ପୂଜକଙ୍କ ହଠାତ୍ ମନେପଡ଼ିଗଲା। ସଂଗେ ସଂଗେ ସେ ପାହାଡ଼ଚଢ଼ି ଢ଼ାଳଟି ଆଣିବା ପାଇଁ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲାବେଳେ ସେଠାରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଚଣ୍ଡୀ ଚାମଣ୍ଡାଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ଧରିଭୋଜନ କରୁଛନ୍ତି ! ଏକଥା ପୂଜକ ସେଠାରେ ହଠାତ୍ ଦେଖିଲା ପରେ ଭୟରେ ଥରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ହାତଯୋଡ଼ି ଅନ୍ତରରେ ମାଆଙ୍କୁ ଆକୁଳ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ! ନିଜର ଭୁଲ  ହୋଇଥିବା କଥା ବାରମ୍ବାର ମାଆଙ୍କୁ କହି କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଏହାପରେ ମାଆ କହିଲେ – ତୁ’ ମୋ’ ପୂଜକ ବୋଲି ତୋତେ ତ ଛାଡ଼ିଦେଲି। ହଁ, ମନେରଖ ମୁଁ ଏଇ ଢ଼ାଳଟିକୁ (ଲୋଟା) ତଳକୁ ଫୋପାଡ଼ି ଦେଉଅଛି। ଏହି ଢ଼ାଳଟି ଯେଉଁଠାରେ ପଡ଼ିବ ତୁ ମୋତେ ସେହି ଠାରେ ପୂଜା କରିବୁ। ଏକଥା ଶୁଣି ପୂଜକ ପୁଣି କରଯୋଡ଼ି କହିଲେ ମାଆ ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି କେଉଁଠୁ ପାଇବି ? ମାଆ କହିଲେ ତୁ ଅନ୍ତରରେମୋର ମନ୍ତ୍ରପାଠକଲେ ସେହି ଢ଼ାଳରୁ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବି ! ତଳେ ସାନ ଭଉଣୀ ହିସାବରେ ପୂଜା ପାଇବି। ଢ଼ାଳଟି ରାଜ ଉଆସ ମଧ୍ଯରେ ପଡ଼ିଥିବାର ପୂଜକ ଦେଖି ମନ୍ତ୍ରପାଠକଲେ ! ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ! ଏହି କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ଵପ୍ନାଦେଶ ହେଲା। ସେହିଦିନ ଠାରୁ ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ଗଡ଼ ଦେବତୀ ହିସାବରେ ମାଆ ପୂଜା ପାଇ ଆସିଲେ। ମାଆ ଏଠି ବଡ଼ରାଉଳ ଓ ଉପର ବ୍ୟାଘ୍ରଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଖକରି ପୂଜା ପାଇଆସୁଅଛନ୍ତି । ତେଣୁ ତଳବ୍ୟାଘ୍ର ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ସର୍ବଦେବାଦେବୀଙ୍କ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବା କଥା ଭକ୍ତଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣାଯାଏ।

                                                               ଜୟ  ମା ବ୍ୟାଘ୍ରଦେବୀ I